อุปสรรคที่มือใหม่ล้วนเจอ… “โซโล่ยังไงดี?”
ก่อนหน้านี้ ในโพสต์ [อุปสรรคที่มือใหม่ล้วนเจอ… “โซโล่ยังไงดี?”] ผมเคยเกริ่นไปว่าสิ่งที่มือใหม่เพิ่งหัดคงจะได้ยินบ่อย ๆ เวลาหัดอิมโพรไวส์ คือต้องรู้จักสร้างประโยค สร้างวลี สร้างเรื่องราวของตัวเอง แล้วเอาเข้าจริงจะสร้างมันขึ้นมาอย่างไรดี มันพอจะมีวิธีการอะไรมั้ยที่จะเป็นหลักจับต้องให้การสร้างเรื่องราวของเรานั้นสะดวกขึ้น
แล้วผมก็ให้คำแนะนำเกี่ยวกับวัตถุดิบ 4 อย่างไปใช่ไหมครับ
I. Arpeggio (Broken Chord)
II. Scale
III. Chromatic Scale
IV. Rhythmic Idea
เดี๋ยววันนี้เราจะมาขยายความในส่วนของ IV. Rhythmic Idea เพิ่มเติมกันครับ
IV. Rhythmic Idea
วัตถุดิบสุดท้ายคือ Rhythmic Idea ครับ เราสามารถที่จะเล่นกับจังหวะที่หลากหลายได้ แม้เป็นโน้ตเดียวกัน โครงสร้างแบบเดียวกันเป้ะ แต่แค่เปลี่ยนรูปแบบหรือสัดส่วนจังหวะ ด้วยการเปลี่ยนค่าโน้ตบ้าง ใช้ตัวหยุดมาเสริมบ้าง ก็ทำให้สิ่งที่เหมือนเดิม ฟังไม่เหมือนเดิมได้แล้วครับ
ยกตัวอย่างเช่น สมมติว่าเราได้ชุดทำนองหลักมาหนึ่งชุดดังตัวอย่างข้างล่าง
เราจะทำอะไรกับมันได้บ้าง? ปรับเปลี่ยนรูปแบบหรือสัดส่วนจังหวะอย่างไรได้บ้าง?
จากตัวอย่างข้างต้น จะเห็นได้ว่าทุกอันล้วนแต่เป็นชุดทำนองเดียวกันกับชุดทำนองหลักตอนต้นทั้งหมด ต่างกันที่รูปแบบหรือสัดส่วนจังหวะ การให้ความสำคัญจังหวะในจุดที่แตกต่างกัน ไดนามิคหนักเบา Accent ในจุดที่ไม่เหมือนกัน นี่ก็เป็นที่มาของวลี ‘เปลี่ยนของเดิมให้เหมือนใหม่’ ครับ แค่นี้ก็สร้างสีสัน สร้างความหลากหลายได้แล้วครับ
การสั่งสม Rhythmic Idea
Rhythmic Idea เป็นเรื่องของ Idea ตามชื่อนะครับ ตัวเลือกในการสร้างสีสันตกแต่งปรับเปลี่ยนจังหวะของเราจะมากขึ้นตาม Idea ที่เราสั่งสมมา
วิธีการสั่งสม Idea ที่ผมอยากแนะนำอย่างหนึ่งและคิดว่าเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดอันนึง ก็คือการฟังเพลง แจ๊สครับ โดยเฉพาะพวก Jazz Standard ที่ถูกบรรเลงโดยศิลปินที่หลากหลายครับ ซึ่งจะเห็นภาพได้ชัด เพราะทุกคนบรรเลงบทเพลงเดียวกันหมด แต่บรรเลงด้วยสำเนียงที่แตกต่างกัน เราก็สามารถนำตรงนี้มาเทียบกันได้ และจะเป็นการเพิ่ม Idea ให้เราได้ครับ
หลายบทเพลงในดนตรีแจ๊สนั้น ไม่ว่าต้นฉบับเดิมจะประพันธ์โดยนักดนตรีแจ๊สเอง หรือประพันธ์โดยนักดนตรีแนวอื่นและไม่ได้เป็นดนตรีแจ๊สมาก่อน หากนักดนตรีแจ๊สนํามาเรียบเรียงใหม่ ก็มักจะมีการปรับจังหวะของทํานองต้นฉบับเป็นเรื่องปกติ
ผมขอยกตัวอย่างด้วยเพลง Autumn Leaves ที่เป็นหนึ่งในเพลงพื้นฐานที่นักดนตรีแจ๊สใช้ฝึกฝนกันนะครับ
ข้างต้นคือตัวอย่างทํานองในท่อนแรกจากเพลง Autumn Leaves โดยต้นฉบับเดิมประพันธ์โดย โจเซฟ คอสมา (Joseph Kosma, ค.ศ. 1905-1969) และตัวบทประพันธ์เดิมนั้นไม่ได้เป็นแนวดนตรีแจ๊สมาก่อน แต่เมื่อเช็ท เบเกอร์ (Chet Baker, ค.ศ. 1929-1988) ซึ่งเป็นนักดนตรีแจ๊สได้นําเพลงนี้มาเรียบเรียงใหม่ก็มีการปรับเปลี่ยนสัดส่วนจังหวะ มีการใช้ Syncopation (จังหวะขัด) เป็นต้น โดยที่โน้ตทํานองหลักยังคงเป็นโน้ตชุดเดิม สร้างความแปลกใหม่น่าสนใจให้กับตัวเพลง
นักดนตรีที่นำ Autumn Leaves มาบรรเลงนั้นมีมากมายนับไม่ถ้วน ข้างต้นเป็นเพียงตัวอย่างนึงเท่านั้น แต่ด้วยวิธีการนี้ เมื่อเราฟังเพลงเดียวกันจากหลากหลายศิลปินหลากหลายเวอร์ชันบ่อยๆ เราก็จะได้ Rhythmic Idea ที่มากมายซึมซับเข้าไปเองครับ ซึ่งเราก็สามารถนำไปต่อยอดกับการแต่งโซโล่หรือเขียนทำนองเพลงของเราต่อไปได้
.
.
.
หวังว่าเนื้อหาโพสต์นี้จะเป็นประโยชน์ไม่มากก็น้อยนะครับ
ขอบคุณที่อ่านมาจนจบนะครับ!
ไว้จะทยอยแนะนำเกร็ดอื่น ๆ อีกเรื่อย ๆ ครับ
yo23takahashi