Pic : https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Music_listener.jpg
ผู้เขียนบทความ… PN_Friend
(*หมายเหตุ: บทความนี้ ได้คัดมาจาก ytmusicblog ซึ่งเป็น Blog ดั้งเดิมของ yo23takahashi)
การฟังดนตรีนั้นมีประโยชน์ ไม่ว่าจะเป็นดนตรีแนวไหน นอกจากจะให้ความบันเทิงแล้ว ยังสามารถส่งผลต่อจิตใจรวมถึงร่างกายของเรา ทั้งสมองและการเต้นหัวใจ ผู้เขียนได้อ่านข้อมูลของทาง University of Nevada, Reno ที่ได้แสดงให้เห็นถึงประโยชน์ของการฟังเพลงแจ๊ส ด้วยตัวเพลงแจ๊สเองใช้ลักษณะการเน้นจังหวะที่เน้นที่จังหวะ 2 และ 4 (Upbeat) เมื่อบรรเลงในจังหวะ (Tempo) ที่ช้าทำให้ผู้ฟังรู้สึกผ่อนคลาย เป็นผลจากดนตรีที่ฟังช่วยเปลี่ยนคลื่นสมอง และจังหวะการเต้นของหัวใจ ซึ่งช่วยให้ผู้ฟังผ่อนคลาย ผู้เขียนต้องการให้เพื่อนๆเห็นประโยชน์ของการฟังดนตรีแจ๊สนี้ เพื่อที่จะให้เพื่อนๆ อยากฟังดนตรีแจ๊สมากยิ่งขึ้น
หลายๆ คนอาจจะคิดว่าแจ๊สนั้นฟังยาก แต่การฟังแจ๊สนั้นไม่ยากอย่างที่หลายๆ คนคิดกัน ผู้เขียนจึงอยากจะแบ่งปันวิธีการฟังดนตรีแจ๊ส ที่จะทำให้ผู้เริ่มต้นฟังดนตรีแจ๊สได้มีความสุข และสนุกไปกับการฟังมากขึ้น
ในการฟังดนตรีไม่ว่าแนวไหนๆ ทุกคนล้วนฟังเพลงที่ตนเองชอบ และมีความรู้สึกร่วมไปกับเพลง ในการฟังแจ๊สก็เช่นกัน เพื่อนๆ ควรหาเพลงที่ถูกใจ โดยผู้เขียนจะแนะนำเพลงที่ผู้เขียนฟังตอนเริ่มฟังดนตรีแจ๊ส อย่างเพลง Day of Wine and Roses, On Green Dolphin street, Blues Bossa, Satin Doll, Billie’s Bounce, Watermelon Man, Moanin, Cantaloupe Island เป็นต้น เพื่อนๆ สามารถเลือกฟังเพลงไหน และบรรเลงโดยศิลปินคนใดก็ได้ ตามแต่ผู้อ่านรู้สึกชอบ หรือจะเป็นเพลงแจ๊สที่ไม่ได้ยกตัวอย่างมาก็ได้
โครงสร้างดนตรีแจ๊ส
เมื่อได้เพลงเวอร์ชั่นที่ถูกใจแล้ว ผู้เขียนมีวิธีที่จะช่วยให้เพื่อนๆ เข้าใจและสนุกไปกับเพลงแจ๊สได้ ด้วยการทำให้เพื่อนๆ เข้าใจโครงสร้างของเพลงแจ๊ส โดยส่วนใหญ่แล้วเพลงแจ๊สจะมีโครงสร้างไล่ไปตามลำดับเริ่มที่ Intro (ท่อนบทนำเข้าเพลง ซึ่งไม่ได้มีกับทุกเพลงและทุกเวอร์ชั่นขึ้นอยู่กับตัวศิลปิน) + Head In (เป็นท่อนเมโลดี้หลักของเพลง ท่อนที่บอกให้ผู้ฟังรู้ว่าเพลงที่ฟังอยู่คือเพลงอะไร และจะใช้ชุดคอร์ดนี้เล่นวนไปจนจบเพลง มีในทุกเพลงและทุกเวอร์ชั่นบางเพลงอาจเล่น 2 รอบ) + Improvise (เป็นท่อนผลัดกันบรรเลงเดี่ยว มีในทุกเพลงและทุกเวอร์ชั่นโดยแต่ละเวอร์ชั่นจะทีจำนวนรอบต่างกันไป) + Trade (มีความคล้ายกับท่อน solo แต่เป็นการผลัดกันระหว่างเครื่อง ส่วนใหญ่จะสลับกัน 4 หรือ 8 ห้อง และมักสลับกันบรรเลงกับกลอง ซึ่งไม่ได้มีกับทุกเพลงทุกเวอร์ชั่น) + Head Out (เป็นท่อนเมโลดี้หลัก เช่นเดียวกันกับท่อน Head In เพื่อทำให้ผู้ฟังรู้ว่าเพลงกำลังจะจบแล้ว มีอยู่ในทุกเพลงและทุกเวอร์ชั่น) + Outro (เป็นท่อนสั้นๆ ที่เพิ่มเข้ามาหลังจบ Head Out ซึ่งไม่ได้มีกับทุกเพลงทุกเวอร์ชั่น) และ Interlude (เป็นทำนองสั้นๆ ที่ขั้นอยู่ระหว่าง ท่อนอิมโพรไวส์ ของนักดนตรีคนถัดไป ไม่ได้มีกับทุกเพลงและทุกเวอร์ชั่นขึ้นอยู่กับตัวศิลปิน) ทั้งหมดนี้ก็จะเห็นได้ว่าโครงสร้างโดยรวมของเพลงแจ๊สส่วนใหญ่เป็นแบบนี้
ตัวอย่างเพลง Days of Wine and Roses ของ Dexter Gordon อัลบั้ม Tangerine
ลิ้งค์เพลงตัวอย่าง: https://youtu.be/Ydfgc7Cligw?si=pWU9G7UgkPq2k_Jf
ท่อน Head In – 0.00,
Tenor Sax Solo – 1.07,
Piano Solo – 5.15,
Bass Solo – 6.16,
Tenor Sax Solo – 7.18,
Head Out – 7.49
Intro + Head In + Improvise + Trade + Head Out + Outro เมื่อเพื่อนๆ เข้าใจโครงสร้างว่าขณะที่ฟังอยู่ท่อนไหน จะช่วยให้ผู้อ่านฟังเพลงแจ๊สได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้เมื่อผู้อ่านจำเมโลดี้ของเพลง (Head In) ได้ ขณะที่ผู้อ่านฟังให้ลองร้องหรือร้องเมโลดี้ในใจ ตามท่อน Head In ไปเรื่อยๆ จนจบเพลง จะช่วยให้สนุกไปกับเพลงในท่อน Solo ของศิลปินมากยิ่งขึ้น
สิ่งเหล่านี้เป็นวิธีการฟังสำหรับผู้ที่เริ่มต้นฟังซึ่งอาจจะใช้เวลาสักนิด แต่ถ้าเพื่อนๆ ทำได้เพื่อนๆ จะมีความสุขกับการฟังดนตรีแจ๊สมาก
เมื่อเพื่อนๆ เข้าใจโครงสร้าง และรูปแบบของเพลงแจ๊สแล้ว อีกวิธีที่จะช่วยให้การฟังดนตรีแจ๊สสนุกขึ้น ก็คือการเข้าใจในอิมโพรไวส์ (Improvise) ในท่อนโซโล่ของนักดนตรี โดยการจินตนาการถึงสิ่งที่นักดนตรีสื่อออกมาขณะอิมโพรไวส์เป็นภาพหรือบรรยากาศต่างๆ ซึ่งเป็นสิ่งที่แต่ละคนจะเห็นไม่เหมือนกัน และไม่จำเป็นต้องเห็นภาพจินตนาการแบบเดียวกัน บางครั้งตัวผู้เขียนเองฟังเพลงเดิมก็ไม่ได้มีจิตนาการหรือรู้สึกแบบเดียวกันกับครั้งแรกที่ได้ฟังเช่นกัน
สุดท้ายนี้ ไม่ว่าจะเป็นดนตรีแนวไหน หรือแนวที่เราไม่ชอบฟัง อย่างน้อยๆ จะมีสักเพลงที่เรารู้สึกดีกับเพลงนั้นๆ ถึงจะอยู่ในแนวดนตรีที่เราไม่ชอบก็ตาม แค่ลองเปิดใจฟัง และทำความเข้าใจธรรมชาติของแนวดนตรี จะเป็นการเปิดมุมมองใหม่ๆ สำหรับการฟังเพลงให้กับเรา เมื่อพบเพลงที่ชอบหรืออัลบั้มที่ชอบผ่านไปนานเท่าไหร่เมื่อกลับมาฟังเราก็ยังจะชอบอยู่เช่นเดิม ผู้เขียนหวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ต่อเพื่อนๆ และทำให้เพื่อนๆ มีความสุขในการฟังดนตรีแจ๊สนะครับ
.
.
.
PN_Friend
บรรณานุกรม;
ธีรัช เลาห์วีระพานิช. ทฤษฎีดนตรีแจ๊สและการอิมโพรไวส์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์พัชรดาว์, 2562.
Emily Saarman. “Feeling the beat: Symposium explores the therapeutic effects of rhythmicmusic.” Accessed June 28, 2021. https://news.stanford.edu/news/2006/may31/brainwave-053106.html
University of Nevada, Reno. Releasing stress through the power of music. https://www.unr.edu/counseling/virtual-relaxation-room/releasing-stress-through-the-power-of-music