Altered Scale
บันไดเสียงอัลเทิร์ด (หรือ บันไดเสียงซูเปอร์โลเครียน) คือบันไดเสียงจากโมดลำดับที่เจ็ดของบันไดเสียงเมโลดิกไมเนอร์ วิธีจำโครงสร้างบันไดเสียงแบบง่ายๆ คือ ให้คิดว่าโครงสร้างบันไดเสียงอัลเทิร์ดนั้นเรียงลำดับเหมือนบันไดเสียงเมโลดิกไมเนอร์ที่อยู่ครึ่งเสียงบน เช่น บันไดเสียง C อัลเทิร์ด มีโครงสร้างที่เหมือนกับบันไดเสียงเมโลดิกไมเนอร์ที่อยู่ครึ่งเสียงบนนั่นก็คือบันไดเสียง D♭เมโลดิกไมเนอร์ (ตามภาพตัวอย่าง)
ในบริบทของดนตรีแจ๊สจะนำบันไดเสียงอัลเทิร์ดมาใช้บนคอร์ดดอมินันต์อัลเทิร์ด (X7 alt.) ซึ่งเป็นคอร์ดที่ประกอบไปด้วยโน้ตเทนชั่นที่ถูก Alteration หรือถูกแปลงครบทุกตัว ได้แก่ ♭9,#9,#11/♭5,#5/♭13 (แปลงจาก 9,11,13) จึงเป็นที่มาของชื่อบันไดเสียง ‘อัลเทิร์ด’
โครงสร้างแบบระยะช่วงเสียงของบันไดเสียง
โครงสร้างแบบตัวเลขของบันไดเสียง
โครงสร้างจะติดเครื่องหมายแฟลตที่โน้ตลำดับที่ 2,3,5,6,7 และซ้ำโน้ตลำดับที่ 3 แบบไม่ติดเครื่องหมาย และไม่มีโน้ตลำดับที่ 4 เมื่อเทียบกับบันไดเสียงเมเจอร์
หรือหากมองในเชิงลำดับของโน้ตเทนชั่นก็สามารถมองได้ตามที่ระบุไว้ในวงเล็บ
คอร์ดที่สัมพันธ์กับบันไดเสียง
คอร์ดต่าง ๆ ที่เป็น คอร์ด Dominant Altered (X7alt) หรือก็คือคอร์ด Dominant 7th ที่มีโน้ตเทนชันตามที่ได้อธิบายไว้ประกอบอยู่
เกร็ดเพิ่มเติมเมื่อนำไปใช้อิมโพรไวส์
ในบริบทของดนตรีแจ๊สนิยมนำบันไดเสียงอัลเทิร์ดมาใช้กับคอร์ด Dominant Alt. หรือ Dominant 7th ที่มีโน้ตเทนชั่น ♭9,#9,#11/♭5,#5/♭13 ประกอบ ดังที่ได้อธิบายไป
จึงสามารถใช้กับคอร์ด V7th บนทางเดินคอร์ด V-I ได้ โดยเฉพาะทางเดินคอร์ด V-i ไมเนอร์ ที่เกลาเข้าหาคอร์ด i ไมเนอร์ ซึ่งสามารถใช้บันไดเสียงอัลเทิร์ดได้ดี แต่ก็สามารถนำมาใช้บนทางเดินคอร์ด V-I เมเจอร์ได้เช่นกัน โดยสามารถช่วยสร้างสีสันที่แปลกใหม่ได้ด้วยโน้ตเทนชั่นที่ประกอบอยู่ในบันไดเสียงซึ่งเป็นโน้ตนอกคอร์ดนอกกุญแจเสียง แต่ทั้งนี้ต้องคอยระมัดระวังการบรรเลงคอร์ด (เสียงประสาน) ให้สอดคล้องกับบันไดเสียงที่นำมาใช้ เช่น คอร์ด V7th ตาม Diatonic ของเมเจอร์ โดยปกติแล้วจะเป็นคอร์ด 7th ที่สัมพันธ์กับบันไดเสียงมิกโซลีเดียนซึ่งโน้ตเทนชั่นของบันไดเสียงนี้คือ 9 และ 13 ดังนั้น หากเราอยากนำบันไดเสียงอัลเทิร์ดมาใช้แทน คอร์ด (เสียงประสาน) ที่เราจะบรรเลงต้องระมัดระวังไม่บรรเลง 9 และ 13 ซึ่งจะกัดกันกับ ♭9,#9, และหรือ #5/♭13 ของบันไดเสียงอัลเทิร์ดได้ โดยเราต้องปรับโน้ตเทนชันในคอร์ดให้สอดคล้องกับบันไดเสียง
ทั้งนี้ หากเราเจตนาต้องการให้เสียงออกมากัดกัน ก็ไม่มีปัญหาครับ ไม่ใช่เรื่องผิดถูก
ขอบคุณที่อ่านมาจนจบนะครับ
ไว้จะทยอยแนะนำเกร็ดอื่น ๆ อีกเรื่อย ๆ ครับ
yo23takahshi
บรรณานุกรม;
ธีรัช เลาห์วีระพานิช. ทฤษฎีดนตรีแจ๊สและการอิมโพรไวส์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์พัชรดาว์, 2562.
OPEN STUDIO. The Jazz Glossary. n.p.: open studio, 2019.