Jelly Roll Morton | เจลลี โรล มอร์ตัน

เจลลี โรล มอร์ตัน (1890-1941) เกิดที่เมือง New Orleans ซึ่งเป็นเมืองสําคัญของดนตรีแจ๊ส เป็นบุคคลที่มีความสําคัญต่อดนตรีแจ๊ส เนื่องจากเป็นนักเปียโนแจ๊สที่ถูกกล่าวกันว่าเป็นนักประพันธ์และเรียบเรียงเพลงแจ๊สที่ดีท่ี่สุดคนแรก และเป็น “นักเปียโนผู้ริเริ่มผสมผสานดนตรีแร็กไทม์กับดนตรีหลายรูปแบบ ทั้งดนตรีบลูส์และดนตรีสมัยนิยม อีกทั้งยังเป็นผู้ริเริ่มนําการอิมโพรไวส์มาใช้ร่วมกับการประพันธ์เพลงได้อย่างกลมกลืน”¹ เมื่อดูตามไทม์ไลน์แล้วมอร์ตันถือเป็นนักดนตรีแจ๊สที่อยู่ในช่วง Early Jazz ของประวัติศาสตร์ดนตรีแจ๊ส

มอร์ตันใช้ชีวิตทํางานหาเงินหลากหลายอาชีพนอกจากการเป็นนักเปียโนอยู่ที่ Storyville ในเมือง New Orleans จากนั้นจึงเริ่มงานบันทึกเสียงครั้งแรกที่เมือง Chicago ในปี 1923 และได้สร้างผลงานที่มีชื่อเสียงจํานวนหนึ่งในช่วงปี 1926-1930 ภายใต้วง Jelly Roll Morton’s Red Hot Peppers ที่เป็นวงที่มีชื่อเสียงของเขา

เนื่องจากมอร์ตันเป็นผู้ที่ให้ความสําคัญกับการเรียบเรียงมาก ทําให้ลักษณะงานประพันธ์ของเขานั้นจะเห็นความชัดเจนของการเรียบเรียงที่จับต้องได้ โดดเด่นมากกว่านักดนตรีคนอื่นในยุคเดียวกัน และในงานของเขาจะถูกจัดความสมดุลระหว่างท่อนที่เป็นการประพันธ์กับท่อนอิมโพรไวส์ไว้ได้อย่างดี ซึ่งความชัดเจนของการประพันธ์และเรียบเรียงนี้เปรียบเหมือนเป็นฐานสําคัญที่ส่งอิทธิพลต่อไปยังนักดนตรีแจ๊สในยุค Swing Big band

นอกจากนี้ ลักษณะเด่นอีกข้อในงานประพันธ์ของมอร์ตันที่เป็นเหมือนเอกลักษณ์ของเขาคือการใช้ Stop-time ส่วนการบรรเลงเปียโนของเขาเองนั้น แม้จะมีฐานอยู่บนดนตรี Ragtime ซึ่งเป็นแนวดนตรีที่เขาได้รับอิทธิพลมา แต่การบรรเลงของเขาก็มีลักษณะพิเศษ โดยมีลักษณะการบรรเลงที่ยืดหยุ่นมากขึ้น ลดความแข็งกระด้างของดนตรี Ragtime เดิมลง ขยายมิติการบรรเลง 8th Note ทําให้เกิดสําเนียงที่คล้ายกับจะเป็น Swing feel ขึ้นมา จึงเป็นอีกบุคคลที่อาจเรียกได้ว่ามีส่วนพัฒนาสิ่งที่เรียกว่า Swing feel คู่กับ Louis Armstrong (นักทรัมเป็ต, 1901-1971)

หนึ่งในงานประพันธ์ของมอร์ตันที่วงรุ่นหลังนําไปบันทึกเสียงใหม่ได้แก่บทประพันธ์ King Porter Stomp โดยวง Benny Goodman Orchestra ที่ก่อตั้งโดย Benny Goodman (นักคลาริเน็ต, 1909-1986) ได้นําฉบับที่เรียบเรียงใหม่โดย Fletcher Henderson (นักเปียโน, 1897-1952) มาบันทึกเสียงในปี 1935 ซึ่งต้นฉบับ เดิมโดยมอร์ตันนั้นบันทึกเสียงเพลงนี้ไว้เมื่อปี 1923

ธีรัช เลาห์วีระพานิช, แจ๊ส : สุนทรียภาพแห่งเสียงเสรี, (กรุงเทพฯ: ธนาเพรส, 2564), 17.

ขอบคุณครับ
หวังว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้อ่านในทางใดทางหนึ่งไม่มากก็น้อยนะครับ

yo23takahashi

บรรณานุกรม;

ธีรัช เลาห์วีระพานิช. แจ๊ส : สุนทรียภาพแห่งเสียงเสรี. กรุงเทพฯ: ธนาเพรส, 2564.

Davis, John S. Historical Dictionary of Jazz. MD: The Scarecrow Press, 2012.

Gioia, Ted. The History of Jazz. NY: Oxford University Press, 1998.

Herbie Hancock Institute of Jazz. “Timeline.” Accessed May 5, 2022. https://www.jazzinamerica.org/JazzResources/Timeline.

Hisato, Aikura. 至高の日本ジャズ全史. Tokyo: Shueisha, 2013. Kindle.

Morton, Brian and Richard Cook. The Penguin Jazz Guide: The History Of The Music In The 1,001 Best Albums. London: Penguin Books, 2010. Kindle.