ผู้เขียนบทความ… SixDrum66
(*หมายเหตุ: บทความนี้ ได้คัดมาจาก ytmusicblog ซึ่งเป็น Blog ดั้งเดิมของ yo23takahashi)
ในประวัติศาสตร์ดนตรีแจ๊สหลังจากช่วงปี ค.ศ.1940 ที่เป็นยุคบีบอพ (Bebop) ซึ่งเป็นยุคที่ดนตรีแจ๊สถูกยกระดับขึ้นให้เป็นศิลปะขั้นสูง ดนตรีแจ๊สก็ได้ถูกพัฒนามาอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งแตกออกเป็นสองสาย ในปลายทศวรรษ 1940 นั่นคือ คูลแจ๊ส (Cool Jazz) และ ตามมาด้วยฮาร์ทบอพ (Hard Bop) ในช่วงต้นทศวรรษ 1950 โดยแนวคูลแจ๊สจะมีการพัฒนาโดยคนขาว หรือ นักดนตรีในแถบยุโรปเป็นส่วนใหญ่ ส่วนฮาร์ทบอพนั้นจะตรงกันข้ามกัน นั่นคือจะมีการพัฒนาโดยคนดำนั่นเอง ซึ่งถ้าหากเคยลองฟังแล้วก็ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าดนตรีทั้ง 2 แนวนี้มีการพัฒนามาจากบีบอพโดยแท้จริง การเล่นดนตรีแจ๊สในสไตล์ฮาร์ทบอพยังสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ดีในยุคปัจจุบันอีกด้วย
ถ้าหากพูดถึงฮาร์ทบอพแล้ว ก็อดพูดถึงนักดนตรีที่มีชื่อเสียงโด่งดังในสไตล์ฮาร์ทบอพไม่ได้ โดยผู้เขียนจะหยิบยก อาร์ท เบลคกี้ (Art Blakey) ซึ่งเป็นมือกลองที่ถูกขนานนามว่าเป็นมือกลองสายฮาร์ทบอพอย่างแท้จริง มาให้ผู้อ่านได้ทำความเข้าใจสไตล์ฮาร์ทบอพผ่านตัวเขา สไตล์ของเพลงในยุคฮาร์ทบอพจะมีความเป็นบูลส์ (Blues) ค่อนข้างสูง มีความดุดัน ให้ความรู้สึกถึงอัพบีท มีการโต้ตอบกันหรือที่เรียกว่า คอล แอนด์ เรสปอนด์ (Call and Respond) และมีเพ้าท์ของจังหวะที่ชัดเจนมากๆ อีกทั้งยังมีการเรียงเรียงดนตรีที่มีโครงสร้างมากกว่ายุคบีบอพมาก ซึ่งเอกลักษณ์ที่กล่าวมาข้างต้น เป็นเอกลักษณ์วงดนตรีของคนดำอย่างแท้จริง ในช่วงยุคบุกเบิกในช่วงต้นปี ค.ศ.1950 ต้องยกให้วง เดอะแจ๊สแมสเซนเจอร์ (The Jazz Messenger) เป็นวงที่มีการทดลอง และพัฒนาต่อยอดดนตรีฮาร์ทบอพแจ๊สอย่างต่อเนื่อง โดยมีคนนำวงหลักๆคือ โฮเรซ ซิลเวอร์ (Horace Silver) และ อาร์ท เบลคกี้ นั่นเอง เมื่อเวลาผ่านไปได้มีการเปลี่ยนสมาชิกในวงอย่างต่อเนื่อง แต่ซิลเวอร์ และ เบลคกี้ จะเป็นตัวหลักของวงนี้เสมอ จนกระทั่งในช่วงหลัง ซิลเวอร์ ได้แยกตัวไปทำผลงานอีกวง ทำให้เหลือเบลคกี้ที่เป็นตัวหลักคนเดียว จึงได้เปลี่ยนชื่อวงเป็น อาร์ท เบลคกี้ แอนด์ เดอะแจ๊สแมสเซนเจอร์ (Art Blakey and The Jazz Messenger) นักดนตรีที่ได้เข้ามาเล่นในวงนี้ต่างก็ได้รับประสบการณ์และนำไปต่อยอดในสไตล์ของตัวเองอย่างดีเยี่ยม ในภายหลังมีการกล่าวถึงวงนี้ว่าเปรียบเสมือนโรงเรียนที่ให้อะไรหลายๆอย่างเกี่ยวกับดนตรีแจ๊ส และสามารถพูดได้เลยว่า อาร์ท เบลคกี้ และ วงเดอะแจ๊สแมสเซนเจอร์ ส่งผลกระทบต่อวงการแจ๊สเป็นอย่างมาก
ความเป็นมาคร่าวๆของอาร์ท เบลคกี้ เขาเกิดในช่วงปี ค.ศ.1919 เป็นชาวแอฟริกันที่เข้ามาอยู่ในนิวยอร์คในปี ค.ศ. 1942 และเสียชีวิตลงในปี ค.ศ.1990 แรกเริ่มเดิมทีเขาไม่ได้เล่นกลองชุด แต่มีเหตุการณ์ที่เขาถูกหัวหน้ามาเฟียเอาปืนจ่อหัวบีบบังคับเขาให้ไปเล่นกลองชุดแทนเปียโน และให้มือเปียโนที่ชื่อ เอรอล การ์เนอร์ (Errol Garner) มาเล่นเปียโนแทน ซึ่งเหตุการณ์นี้เองทำให้เส้นทางสายดนตรีของอาร์ทเบลคกี้ได้เปลี่ยนไปตลอดกาล จุดเปลี่ยนในวันนั้นทำให้เขาได้เป็นมือกลองอย่างเต็มตัว เขาได้ร่วมงานกับศิลปินแจ๊สชื่อดังมากมาย เช่น ดิกซี่ กิลเลซพี (Dizzy Gillespie) และเล่นในวงแจ๊สบิกแบนด์ของ บิลลี่ เอ็คสไตน์ (Billy Eckstine) และได้ก่อตั้งวงและเป็นหัวหน้าวง เดอะแจ๊สแมสเซนเจอร์ในเวลาต่อมา โดยสไตล์การตีกลองของอาร์ท เบลคกี้ มีความหนักแน่น ชัดเจน พุ่งไปข้างหน้า จัดได้ว่ามีความเป็นฮาร์ทบอพแท้ๆเลยก็ว่าได้
สไตล์การตีกลองของอาร์ท เบลคกี้ ส่วนใหญ่จะใช้เทคนิคที่เรียกว่า เพรสโรล (Press roll) บ่อยมากจนกลายเป็นเอกลักษณ์ของเขา โดยมักจะใช้ส่งเข้าท่อนถัดไปในตอนที่เพื่อนๆในวงโซโล่หรือจบคอรัส ซึ่งเทคนิคเพรสโรลนั้นเรียกง่ายๆก็คือการปล่อยให้ไม้กลองเด้งบนหนังกลองชุดจนทำให้เกิดเป็นเสียงรัวกลองชุดขึ้นมานั่นเอง แต่ในส่วนใหญ่แล้วอาร์ท เบลคกี้ มักจะใช้เทคนิคนี้บนสแนร์ และมีการไล่ระดับความดังตั้งแต่เบาไปจนถึงดังมากๆ ให้ความรู้สึกกระชากอารมณ์และพุ่งไปข้างหน้า เมื่อรัวกลองไปถึงจุดที่พีคเขาจะจบด้วยการตีแรงๆ 1 ครั้ง คล้ายๆกับเป็นเสียงทิ้งระเบิด ส่วนในทางด้านการอิมโพรไวส์ของเขาจะมีคอลแอนด์เรสปอนด์อยู่ด้วย และจะใช้ไฮแฮท (Hihat) รักษาจังหวะอัพบีท หรือ จังหวะ 2 และ 4 อยู่ตลอดในเวลาที่เขาอิมโพรไวส์ ซึ่งเทคนิคนี้ก็ทำให้ผู้ฟังยังรู้สึกถึงเพ้าท์ และจังหวะที่มั่นคงภายใต้การอิมโพรไวส์ของเขา และยังเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นและจดจำได้ง่ายอีกด้วย
เมื่ออ่านมาถึงตรงนี้แล้วเพื่อนๆ คงจะทราบความเป็นมาของดนตรีฮาร์ทบอพ และประวัติของอาร์ท เบลคกี้ คร่าวๆแล้ว เพื่อให้เกิดความเข้าใจในดนตรีแนวนี้มากขึ้น ผู้เขียนได้แนะนำเพลงแจ๊สในแนวฮาร์ทบอพ ที่บรรเลงโดย อาร์ท เบลคกี้ เพื่อให้เพื่อนๆได้เข้าใจและเห็นความเป็นฮาร์ทบอพมากขึ้น
- Doodlin’ – Horace Silver
- Caravan – Art Blakey and The Jazz Messengers
- Moanin – Art Blakey and The Jazz Messengers
- Dat Dere – Art Blakey
หากเพื่อนๆได้ลองฟังเพลงจากข้างต้นนี้ไปแล้วจะสังเกตได้ว่าตัวบทเพลงมีการเรียบเรียงอย่างเป็นระบบ และมีความชัดเจนทางด้านของจังหวะมาก รวมไปถึงมีการโต้ตอบหรือที่เรียกว่า คอลแอนด์เรสปอนด์ ทั้งในท่อนของเมโลดี้และการอิมโพรไวส์ ซึ่งองค์ประกอบเหล่านี้เองก็เป็นเอกลักษณ์ของดนตรีฮาร์ทบอพอย่างเห็นได้ชัด และยังถูกนำมาใช้ในดนตรีแจ๊สถึงยุคปัจจุบันอีกด้วย
.
.
.
SixDrum66
บรรณานุกรม;
Denny Euprasert. Jazz History. พิมพ์ครั้งที่ 1. ปทุมธานี: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยรังสิต, 2563
อนันต์ ลือประดิษฐ์. Jazz อิสรภาพทางดนตรีของมนุษย์ชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เนชั่น, 2545
JazzJae. (7 กรกฏาคม 2563). EP26 เบลคกี้ Blakey / ซิลเวอร์ Silver / แจ๊ส เมสเซนเจอร์ Jazz Messengers / ประวัติศาสตร์แจ๊ส แจ๊สแจ๋. สืบค้นเมื่อ 4 กรกฏาคม 2564, จาก https://www.youtube.com/watch?v=jDAkBNThZ8E